
LCA เป็นแนวทางการประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์หรือบริการ โดยพิจารณาตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง หรือที่เรียกว่าแนวคิด “Cradle to Grave” ซึ่งช่วยให้องค์กรมองเห็นผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในแต่ละขั้นตอน ไม่ใช่พิจารณาเฉพาะกระบวนการใดกระบวนการหนึ่ง
ตัวอย่างเช่น การประเมินผลิตภัณฑ์บรรจุภัณฑ์หนึ่งชนิด อาจต้องพิจารณาตั้งแต่การได้มาของวัตถุดิบ การใช้พลังงานและน้ำในกระบวนการผลิต การขนส่งสินค้า การใช้งานของผู้บริโภค ไปจนถึงการนำกลับมาใช้ใหม่หรือการกำจัดหลังใช้งาน
การประเมินในลักษณะนี้ช่วยป้องกันการแก้ไขปัญหาเฉพาะจุดที่อาจทำให้ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้นในขั้นตอนอื่นของวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์
4 ขั้นตอนสำคัญของการประเมินวัฏจักรชีวิต
ตามแนวทางมาตรฐาน ISO 14040 และ ISO 14044 การประเมิน LCA ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก ได้แก่
1. การกำหนดเป้าหมายและขอบเขต (Goal and Scope Definition)
กำหนดวัตถุประสงค์ของการประเมิน ระบุผลิตภัณฑ์หรือบริการที่ต้องการศึกษา กำหนดหน่วยการทำงาน (Functional Unit) และขอบเขตของระบบ (System Boundary) เพื่อให้การประเมินมีทิศทางและขอบเขตที่ชัดเจน
2. การจัดทำบัญชีรายการวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Inventory: LCI)
รวบรวมข้อมูลปัจจัยนำเข้าและผลผลิตในแต่ละขั้นตอน เช่น ปริมาณวัตถุดิบ พลังงาน น้ำ การขนส่ง การปล่อยของเสีย และการปล่อยมลพิษ เพื่อจัดทำฐานข้อมูลสำหรับการประเมิน
3. การประเมินผลกระทบตลอดวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Impact Assessment: LCIA)
นำข้อมูลจากขั้นตอน LCI มาประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในด้านต่าง ๆ เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การใช้ทรัพยากร การใช้น้ำ และผลกระทบต่อระบบนิเวศ ตามวิธีการประเมินที่เลือกใช้
4. การแปลผล (Interpretation)
วิเคราะห์ผลการประเมินเพื่อระบุขั้นตอนหรือกิจกรรมที่ก่อให้เกิดผลกระทบสำคัญ (Environmental Hotspots) ตรวจสอบความสอดคล้องของข้อมูลและข้อสรุป ก่อนนำผลไปใช้กำหนดแนวทางปรับปรุงผลิตภัณฑ์หรือกระบวนการดำเนินงาน
LCA ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือสำหรับคำนวณผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นกระบวนการที่ช่วยให้องค์กรเข้าใจความเชื่อมโยงของกิจกรรมต่าง ๆ ตลอดวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์ และสามารถกำหนดแนวทางปรับปรุงได้อย่างตรงจุด
