สรุปในงาน GCNT EXPO 2026: FROM SHOCK TO SHIFT: Sustainable Transition in a Fractured World” หัวข้อ OECD Business Playbook From Standards to Action ธุรกิจไทยปรับตัวอย่างไรเมื่อกติกาเปลี่ยน จัดขึ้นเมื่อวันที่ 3 กันยายน 2569 อาคาร True Digital Park (West) โดยภายในงานได้รับเกียรติจากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองและถ่ายทอดองค์ความรู้ในหัวข้อ เส้นทางไทยสู่ OECD ได้แก่
- นางสาวนรีลักษณ์ แพไชยภูมิ ผู้อำนวยการกองสิทธิมนุษยชน กรมคุ้มครอบสิทธิและเสรีภาพ
- ดร.ศุภฤกษ์ ชมชาญ ผู้แทนคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.)
- นายสุปรีย์ ทองเพชร ประธานสภาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมไทย
ความสำคัญของการร่วม OECD
ประเทศไทยต้องการองค์กรที่ช่วยให้เราได้มีการปรับปรุงกฎระเบียบหรือมาตรฐานของเราให้สูงขึ้น การมุ่งสู่การเป็นสมาชิก OECD ช่วยให้เรามีเครื่องมือหรือเกณฑ์วัดว่ากฎระเบียบที่เรามีอยู่ได้มาตรฐานสากลรึเปล่า เป้าหมายคือการให้ธุรกิจภายในประเทศ โดยเฉพาะ SMEs ปรับตัวให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลด้านธรรมาภิบาล การดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบ และการแข่งขัน ซึ่งก่อให้เกิดทั้งความท้าทายและโอกาสสำหรับการขยายตลาดและการบูรณาการเข้าสู่ Global Value Chain
กรอบการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบ (Responsible Business Conduct) คือหนึ่งในเป้าหมายที่ต้องทำตามแนวปฏิบัติ ภายใต้หมวดนี้ ต้องส่งเสริมเรื่องการทำธุรกิจที่ต้องมีความรับผิดชอบ 1. การเปิดเผยข้อมูลโปร่งใสใหกับสาธารณชนให้ทราบ 2. เรื่องสิทธิมนุษยชนทั้งภายในองค์กรและภายนอกองค์กร 3. การดูแลแรงงานตามมาตรฐาน 4.ปกป้องสิ่งแวดล้อม 5.เรื่องการป้องกันการทุจริต 6. ดูแลใส่ใจ ให้ข้อมูลที่ถูกต้องแก่ผู้บริโภค ปกป้องข้อมูลส่วนบุคคล 7. วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การใช้นวัตกรรมอย่างมีความรับผิดชอบและมีจริยธรรม 8.ดำเนินธุรกิจอย่างเป็นธรรม 9. การจ่ายภาษีที่ถูกต้อง ซึ่ง 9 ข้อนี้เป็นแกนหลักของ OECD โดยเน้นการปฏิบัติด้าน ESG (สิ่งแวดล้อม สังคม ธรรมาภิบาล) การทบทวนด้านสิทธิมนุษยชน และมาตรการต่อต้านคอร์รัปชัน
การที่ประเทศไทยยกระดับมาตรฐานเข้า OECD จะทำให้เปลี่ยนไปยังไงบ้าง
การเป็นสมาชิก OECD จะเปิดการเข้าถึงตลาดของ 38 ประเทศสมาชิก ซึ่งมีฐานผู้บริโภคใหญ่กว่าประชากรไทย 60 ล้านคนอย่างมาก จะเปิดศักยภาพการเติบโตอย่างมีนัยสำคัญสำหรับธุรกิจไทย โดยเฉพาะ SMEs เพราะการเข้าถึงตลาดในประเทศ OECD อย่างเท่าเทียมภายใต้กติกามาตรฐานเดียวกัน สร้างความน่าเชื่อถือและความไว้วางใจที่เพิ่มขึ้นในการค้าระหว่างประเทศ และเปิดโอกาสสำหรับ SMEs ในการก้าวข้ามการแข่งขันภายในประเทศและขยายสเกลสู่ระดับโลก การเปลี่ยนผ่านนี้ไม่ใช่แค่เรื่องกฎเกณฑ์ แต่เป็นเรื่องเชิงกลยุทธ์ที่ธุรกิจต้องเตรียมตัวตั้งแต่ตอนนี้เพื่อไม่ให้ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
Thai IOD โปรโมตเรื่อง good governance: responsible business conduct ซึ่งผู้ที่ปฎิบัติได้ส่วนใหญ่จะเป็นธุรกิจขนาดกลางและขนาดใหญ่ เรื่องบุคลากรและแรงงาน เรื่องสิ่งแวดล้อม เรื่องคอรัปชั่น และเรื่อง supply chain ที่เป็นเรื่องสำคัญที่เราต้องเจอ ผู้ประกอบการขนาดกลางและใหญ่จะโดนผลกระทบโดยตรง ผู้ประกอบการรายเล็กจะโดนผลกระทบทางอ้อม โดยการเปลี่ยนแปลงนี้ OECD มองว่าบริษัททุกขนาดต้องแข่งขันกับบริษัทที่มีขนาดใหญ่ในมาตรฐานเดียวกัน เพราะฉะนั้น หากคนไทยเก่งพอ ตลาดเราจะเปิดได้ใหญ่ขึ้นใน 38 ประเทศที่อยู่ใน OECD (Global value chain) การที่ตลาดเราจะมีขนาดที่ใหญ่ขึ้นได้ เราจะต้องทำให้ต้นทุนในการประกอบธุรกิจเป็นต้นทุนเดียวกัน ซึ่งการมีกติกาเดียวกันจะทำให้ผู้ประกอบการแข่งขันได้ง่ายขึ้น
ตลาดทางธุรกิจในการแข่งขันจะเปิดโอกาสให้ทุกคนเท่าเทียมกัน ธุรกิจต้องเดินไปด้วยกัน และต้องปรับตัวเพื่อให้เข้าสู่พื้นที่เดียวกัน ซึ่งมาตรฐานคือขึ้นต่ำที่เราจะทำได้
ความท้าทายและโอกาสสำหรับการขยายตลาดเข้าสู่ Global Value Chain
ภาคธุรกิจเผชิญความท้าทายสำคัญ ได้แก่ การบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับแรงงานผิดกฎหมาย คอรัปชั่น ความโปร่งใสของห่วงโซ่อุปทาน และการปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม แต่จะได้รับประโยชน์จากกลไกสนับสนุนที่มีโครงสร้าง เช่น จุดประสานงานระดับชาติ (NCP) และคณะกรรมการที่ปรึกษา ธุรกิจต้องเสริมสร้างการควบคุมภายในและการจัดการความเสี่ยง โดยเฉพาะด้านจัดซื้อและการกำกับการปฏิบัติตามกฎ ธุรกิจต้องมีการตรวจสอบผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่เข้มข้นขึ้น ต้องการให้ธุรกิจยกระดับแนวทางความยั่งยืน และบริษัทต้องทำแผนที่และติดตามห่วงโซ่อุปทาน เพื่อให้มั่นใจถึงแหล่งที่มาที่มีความโปร่งใส
การเตรียมความพร้อมสำหรับภาคธุรกิจ
เบื้องต้น ภาคธุรกิจต้องมี Due dilligence ซึ่งคือการตรวจสอบอย่างรอบด้าน ต้องคอยตรวจสอบองค์กรของตัวเองทั้ง value chain ว่ามีจุดไหนที่มีความเสี่ยงเพื่อป้องกันปัญหา หรือเพื่อเยียวยาปัญหาเมื่อเกิดขึ้นอย่างท่วงที ต้องสื่อสารต่อสาธารณะว่าจะจัดการอย่างไร และเพิ่มความสำคัญในการตรวจสอบในประเด็นย่อย ๆ ด้านอื่น ๆ และวิธีการดำเนินธุรกิจของไทยต้องมีการปรับกรอบความคิดจากการส่งเสริมสู่การแข่งขันในเชิงวัฒนธรรมและกลยุทธ์ การสนับสนุนจากภาครัฐที่มุ่งเน้นการส่งเสริมหรือคุ้มครองอาจต้องเปลี่ยนไปเป็นการสนับสนุนผลักดันให้ผู้ประกอบการรุ่นใหม่มีความพร้อมที่จะไปสู่เวทีโลก เพราะภายใต้มาตรฐาน OECD ความสำเร็จจะพึ่งพานวัตกรรมเพื่อการแข่งขัน ความโปร่งใส และการยึดมั่นในมาตรฐานสากล ผู้ประกอบการรุ่นใหม่จึงต้องมีความพร้อมในการโอบรับกรอบความคิดเชิงการแข่งขันนี้
ภาคธุรกิจควรเริ่มเตรียมความพร้อมก่อนการเข้าเป็นสมาชิก OECD อย่างเป็นทางการผ่านการจัดทำคู่มือปฏิบัติ (playbook) ที่เน้นความกระชับและนำไปใช้ได้จริง เพื่อช่วยผู้ประกอบการประเมินช่องว่างการปฏิบัติตามและนำแนวทาง ESG และ RBC ไปใช้ โดยเป้าหมายคือการพลิกความท้าทายในการปรับให้สอดรับกับ OECD ให้เป็นโอกาสสำหรับการเติบโตอย่างยั่งยืน